Bloog Wirtualna Polska
Jest 1 211 687 bloogów | losowy blog | inne blogi | zaloguj się | załóż bloga
Kanał ATOM Kanał RSS

Rozdział 2

sobota, 06 maja 2006 18:21
2.1. Definicja wypalenia zawodowego
O wypaleniu zawodowym można mówić wtedy, kiedy osoby zaangażowane w określone przedsięwzięcie tracą motywację do działania. Osoby takie doświadczają uczucia emocjonalnego, psychicznego, jak i fizycznego wyczerpania.
Wypalenie zagraża wówczas, kiedy:
  • Nie potrafisz odmówić przyjęcia na siebie dodatkowych zadań, obowiązków,
  • Przez długi czas działałeś pod wpływem silnej presji,
  • Przyjęte przez ciebie standardy nakazują ci wykonywać wszystko samodzielnie, bez delegowania zadań swoim podwładnym czy współpracownikom,
  • Stawiasz sobie zbyt wiele zadań na długi okres,
  • Przez długi czas udzielałeś zbyt wielkiego wsparcia emocjonalnego.
Niekiedy wypalenie przejawia się w postaci obniżenia efektywności, jakości pracy, braku satysfakcji lub wycofania się z dotychczasowej aktywności.
Według Christiny Maslach istotą wypalenie zawodowego jest konflikt pomiędzy wyobrażeniem o własnej skuteczności w określonej roli a osiągniętymi rezultatami.
Jako najistotniejesze elementy syndromu wypalenia Maslach wymienia:
q       Wyczerpanie emocjonalne i fizyczne;
q       Cynizm w relacjach z podopiecznymi (depersonalizacja);
q       Brak satysfakcji osobistej.
2.2. Objawy wypalenia
Zazwyczaj objawy wypalenia pojawiają się i narastają powoli, przez długi okres. Mogą obejmować sferę fizyczną lub psychiczną.
Oto najczęstsze objawy wypalenia:
  • Poczucie braku kontroli,
  • Nieuzasadnione przekonanie o utracie zdolności,
  • Narastająca tendencja do negatywnego myślenia,
  • Utrata celu, sensu i energii,
  • Wyłączanie się z życia społecznego, które może jeszcze bardziej nasilać istniejące problemy.
Maslach wyróżnia trzy fazy wypalenia zawodowego:
q       Objawy przypominające skutki przemęczenia, takie jak: utrata energii, bóle głowy, bóle kręgosłupa, obniżenie nastroju, bezsenność, ogólne wyczerpanie nerwowe;
q       Osoby usiłują zmniejszyć skutki obciążenia poprzez: wycofywanie się, dystansowanie się w relacjach z innymi i ich problemami, mniejsze angażowanie się w pracę;
q       Trwałe zmiany w systemie postaw i motywacji, związanie często     z rezygnacją z pracy.
Victor Frankl wypalenie nazywa zawodową depresją i wskazuje na uczucie nieadekwatności, którego doświadczamy, gdy stajemy wobec zadań spoza naszych możliwości psychicznych lub fizycznych, napięcie pomiędzy tym jaki człowiek  jest a jaki powinien być, utratę wiary w osiągalność celów życiowych poczucie sensu przyszłości.
Czynniki wpływające na wypalenie zawodowe możemy podzielić na:
q       indywidualne, osobowościowe – oto niektóre z tych cech: stawianie sobie wygórowanych celów, nadmierna identyfikacja z innymi, duża potrzeba afirmacji, nadmierny idealizm;
q       sytuacyjne – np. brak nagród,  poczucie bezsilności i bezradności:
q       organizacyjne – wyróżniamy między innymi: złożoność pracy, częste zmiany wymagań, niejasność zakresu odpowiedzialności, słabą komunikacji wewnątrz organizacji.
2.3. Fazy wypalenia
Gdy poczucie wypalenia jest już bardzo nasilone, odczuwa się wtedy brak motywacji, następuje wycofanie się z życia towarzyskiego, zawodowego.       Wtedy należy zasięgnąć porady u psychologa.
Gdy poczucie utraty motywacji uniemożliwia kontynuowanie dotychczasowych zajęć, należy zrobić sobie przerwę na pewien czas. Spróbować  na przykład zmienić swój obszar zainteresowań, zaangażować się w inne przedsięwzięcie, ale nadal pozostając na tym samym stanowisku.
Jeżeli  nauczyciel jest absolutnie pewny, że wygasło już jakiekolwiek zainteresowanie dotychczas wykonywanym przez niego zajęciem, pomóc może całkowita zmiana zainteresowań i charakteru pracy. Gdy dokona tych zmian          w obszarze aktywności, będzie mógł odzyskać energię i pasję. Będzie to oznaczać, że utrata motywacji i apatia dotyczyły poprzedniej pracy, w której doszło              do wypalenia.
2.4. Jak zapobiec wypaleniu?
Aby uniknąć wypalenia w wymiarze psychicznym, należy często upewniać  się czy to co się robi nadal jest ciekawe, czy nadal sprawia to przyjemność. Trzeba również pamiętać o tym, że zasoby energii psychicznej są ograniczone - nie można dopuścić zatem do ich wyczerpania. Pomocne w tym zakresie są zachowania asertywne - inni chętnie obarczają nas dodatkowymi zadaniami, konsumując tym samym naszą energię. Aby uchronić się przed tym, niezbędna jest umiejętność mówienia “nie”, kiedy nie mamy ochoty angażować się w jakieś kolejne przedsięwzięcia. Kiedy nie uda się nam tego dokonać, może grozić                      nam niebezpieczeństwo wypalenia.

Podziel się
oceń
0
0

komentarze (24) | dodaj komentarz

Rozdział 1

sobota, 06 maja 2006 18:19
1.1.        Rodzaje pomocy
W życiu codziennym spotykamy się z różnymi rodzajami pomocy. Między innymi z pomocą, jako spontanicznym współdziałaniem oraz z gotowością        do niesienia pomocy.
Zdarza się także pomoc z bezradności. Człowiek dostrzega w danej sytuacji rodzaj wyzwania dla siebie i nic innego nie przychodzi mu do głowy,                       a więc decyduje się stanać po czyjejś stronie. Pomaganie zastępowane jest innymi formami kontaktu [1].
Dla niektórych pomoc to namiastka kontaktu, np. w chwili,                kiedy uczniowie są najważniejszymi dla nauczyciela partnerami w rozmowie.
Pomaganie również może być obroną albo terapią własnych problemów. 
Jak również może przychodzić jako fatum, czyli niemożność rezygnacji      ze służenia pomocą innym ludziom.
Istnieje również pomoc jako towar, to znaczy, że posiada                          ona materialistyczny charakter pomocy profesjonalnej.
Mamy doczynienia także szczególnie w tradycji mistycznej [2] z pomocą Bożą, która umacniała oraz doskonaliła osobowość tych, których powołaniem było duchowe wspieranie bliźnich.
1.2.        Motywy wyboru zawodu
Zawód nauczyciela, wychowawcy, pedagoga, psychologa itp. wybiera się           z różnych powodów. Jedną z najważniejszych przyczyn jest identyfikacja z osobą, która z przekonaniem wykonuje swój zawód. W ten sposób wiele dzieci dosyć wcześnie wybiera swój zawód, np. już w przedszkolu dzieci bardzo często mówią: „A ja chcę zostać pedagogiem, tak jak moja mama” albo „A ja będę wychowawcą, tak jak nasza pani” itd. [3].
Zainteresowanie samym sobą, czyli własnymi procesami psychicznymi     nie jest wadą, lecz warunkiem działalności wykwalifikowanego terapeuty. Tylko    w ten sposób można zrozumieć odrębność drugiej osoby. Bez tego związku              z własnym ego pomaganie pozostaje działaniem instrumentalnym.
W trakcie pracy z klientami terapeuci przeżywają prawdziwe i głębokie emocje. Poznają rozmaite, życiowe przypadki, motywy działania, namiętności, pomyłki, kompleksy i sukcesy – to wszystko czasem wykracza poza horyzont       ich własnej egzystencji. Osoba taka dostarcza wielu doświadczeń, ona inaczej patrzy na otaczający ją świat, inaczej odczuwa emocje.
Zatem terapeuci, psycholodzy, pedagodzy spotykają się z różnymi typami ludzi, którzy szukają u nich pomocy w sprawach, z którymi sami sobie nie dają rady, w problemach, których przezwyciężenie kosztuje ich wiele wysiłku, często jednak nie potrafią tego wysiłku zrobić sami, dlatego też szukają ludzi,            którzy zrobili by to z nimi, ludzi dla których pomoc jest codziennym żywiołem, codzienną walką o to, aby ich klient umiał sobie w późniejszym czasie sam poradzić, żeby nie bał się tego wysiłku. Część terapeutów wie, że w istotnych sprawach życiowych miewa podobne problemy i myśli jak klienci. Czasem ich      to męczy i zbija z tropu, a czasem dzięki temu stają się bardziej ludzcy, solidarni     i skromni.
Każdy, kto zawodowo pomaga innym odnajduje własną drogę w swoim zawodzie. A motywy wyboru, akurat tego zawodu są tak bardzo różnorodne            i indywidualne, jak różnorodni i indywidualni są ludzie. Niekiedy zdarza się tak,   że niektóre osoby wybierają takie zawody, ponieważ to było ich marzeniem i dążą do jego spełnienia, ale niestety może być też tak, że ludzie wybierają taki zawód,  bo wydaje im się on łatwy, choć w późniejszej rzeczywistości tak nie jest,                że to były tylko złudzenia i wtedy zaczyna się walka o przetrwanie w tym,        czego tak naprawdę nie lubię i nie chcę robić.
1.3.        Zachowania wspomagające
Pierwszym takim zachowaniem wspomagającym jest wczuwanie się [4],   czyli tzw. empatia.
Zdolność wczuwania się jest podstawowym założeniem wszelkiej pomocy   i realizuje się w najróżniejszy sposób we wszystkich sytuacjach międzyludzkich,   od rozmów codziennych, poprzez poradnictwo, aż do terapii, superwizji, nauczania      i kształcenia osób dorosłych.
Poza empatią można wymagać również innych kompetencji,                  które określa się, jako „przenikanie w myśli, uczucia i działania klienta”. Należy więc umieć nie tylko przestawić się na uczucia klienta, lecz także na jego sposób myślenia, system przekonań, strategie przystosowawcze i formy komunikacji pozawerbalnej.
Władza terapeuty przejawia się w rozmaity sposób. Klient przychodzi        do niego z prośbą o wsparcie psychiczne. Niekiedy to czy osoba zostanie przyjęta zależy od terapeuty. Otóż problem klienta musi być naprawdę bardzo ważny,      aby terapeuta czy psycholog mógł otoczyć go opieką i zrozumieniem.
Identyfikacja występuje wtedy, gdy osoba szukająca pomocy chciałaby się upodobnić do pomagającego. Dlatego naśladuje go w wielu sytuacjach,               tym bardziej w poradnictwie, jak i w nauczaniu oraz w terapii. Identyfikowanie się występuje tylko na początku, w późniejszym czasie pojawia się projekcja,          czyli przypisywanie swoich uczuć osobie pomagającej.
Identyfikacja i projekcja [5] uzupełniają się wzajemnie w ustalaniu dystansu. Kiedy ta pierwsza tworzy bliskość i pokrewieństwo, ta druga właściwość zwiększa różnice między klientem a pomagającym.
Nagrody i kary działają obustronnie. Ponieważ nie tylko pomagający czyni  z nich użytek, robi to również klient, który często robi to wręcz dobitnie i czasem złośliwie.
Interpretację pomagający przypisują dość często do wypowiedzi klientów. Pewną próbą takiej interpretacji jest werbalizacja emocjonalna treści przeżyć osoby z problemem.
Konfrontacja[6] może polegać na tym, iż wolno mówić klientowi przez całą godzinę i nikt mu nie przerywa, a zamiast postawy rutynowego wsłuchiwania odczuwa rzeczywiste skupienie uwagi i udział w rozmowie. Jako konfrontację można uznać to, że klient nie wysłuchuje zarzutów po wymienieniu swych zawstydzających myśli i działań, nie doświadczy żadnej próby oceniania, spotka się wyłącznie z szacunkiem. Późniejsze konfrontacje są często takie, iż pomagający mówi klientowi prawdę, której ten nie chce albo nie potrafi zauważyć.
Stronniczość, ta cecha zakłada, że terapeuta powinien być sojusznikiem, zidentyfikowanym i stronniczym. Stronniczość wielokierunkowa [7] wywodzi się        z terapii rodzin i określa zaangażowanie emocjonalne terapeuty wobec wszystkich członków rodziny zamiast tylko jednego albo kilku.
Współczucie, z tą cechą wiąże się wybór zawodu pedagoga, psychologa    czy terapeuty. Taka praca wiąże się bezpośrednio z takimi uczuciami, jak smutek, wściekłość, a także z doświadczaniem bólu, alienacji oraz bezilności.                   Kto nie potrafi tego udźwignąć, powinien się jeszcze raz dobrze zastanowić          nad swoim wyborem.
1.4.        Zawodowa deformacja osobowości
Deformacja osobowości [8] rozumiana jest jako niepożądana konsekwencja wykonywania zawodu, powinna określać wszelkie niekorzystne zmiany osobowości, nieprawidłowości rozwoju, poczucie zmęczenia, wypalenia, usztywnienia, dezorientacji, alienacji, utratę poczucia rzeczywistości i prawidłowej jej oceny oraz przekłamania w odbiorze własnych przeżyć, sądów i zachowań,  które występują w przebiegu pracy zawodowej i są przez nią warunkowane.
Deformacje osobowości często dają się opisać przez charakterystyczne procesy psychiczne, takie jak:
-                     długotrwałe obciążenie – czyli nadmiar terminów, zobowiązań, oczekiwań, nadziei i zbyt szybko następujących zmian. Życie        w pośpiechu, pod naciskiem ponaglających decyzji i szybkich działań staje się rzeczywistością, do której człowiek zaczyna się dostosowywać.
-                     nadmierna identyfikacja – kiedy firmy swoim pracownikom ofiarowują różne akcesoria z logiem firmowym, premie                 za przynależność i wierność lub wyjazdy traktowane jako nagroda lub czynnik motywacyjny. Istnieje też zależność odwrotna, kiedy instytucja nadmiernie identyfikuje się z osobą.
-                     selektywne spostrzeganie – każdy zawód niesie ze sobą określone reguły spostrzegania, myślenia i zachowania, które pracownik najpierw przyswaja, potem opanowuje i których nigdy się            nie pozbywa. Z otaczającej rzeczywistości przyjmuje się wówczas do wiadomości wyłącznie aspekty związane z własną profesją.
-                     ślepe plamki – doświadczamy tego w kontaktach międzyludzkich, po prostu wobec niektórych prostych procesów, zachowań               i obserwacji jesteśmy ogarnięci „ślepotą”. Czasem zadajemy sobie wiele trudu, aby dostrzec rzecz, którą inni widzą, ale bez skutku.
-                     zubożenie zainteresowań – czyli zainteresowanie tematów związanych wyłącznie ze swoja profesją.
-                     jałowość myślenia – myślenie staje się w trakcie działań zawodowych bardziej wnikliwe, traci jednak na różnorodności        i elastyczności. Założenia, które w ramach wykonywanego zawodu mają charakter oczywistości, stają się miernikiem myślenia            w ogóle.
-                     utrwalony odruch i ekspresja – konieczność codziennego występowania w określonej roli tak bardzo wzrasta u niektórych ludzi, że po pewnym czasie nie zauważają już swego odruchu zawodowego i nie mogą się go pozbyć, np. budząca zaufanie życzliwość pedagoga czy psychologa.
-                     uczucia na zawołanie – takie, jak język, gest i ekspresja, również niektóre uczucia podlegają specyficznej zawodowej normie,           a przy okazji także zniekształceniu. W ten sposób wielu pomagających potrafi emanować ciepłem i ufnością.
 
Istnieje 7 teorii zawodowej deformacji osobowości[9]:
-                    teoria oparta na wzmocnieniu – zjawisko to polega na tym, że zachowania pomagających, które początkowo spotykały się ze wzmocnieniem, ponieważ rzeczywiście były potrzebne w danej sytuacji, są później jeszcze intensywniej praktykowane, również w takich okolicznościach, w których stają się znacznie mniej właściwe. Deformację osobowości można tutaj rozumieć  jako nadmierną generalizację zachowań.
-                    teoria selekcyjna – opiera się na współczesności i niedawnej przeszłości, stawia pytania o deficyty, które dana osoba obserwuje u siebie w ostatnim okresie: ubóstwo myśli           i przeżyć, trudność dochodzenia do własnych pomysłów, hobby związane z zawodem, utrata spontaniczności. Deformację ukazuje się w tym modelu jako rutyna,  zubożenie związków i redukcja afektu w trakcie pracy zawodowej.
-                    teoria oparta na obserwacji społecznej – osoby pomagające innym zawodowo spostrzegają więc nie tylko swoją pracą, ale też całą resztą swojego życia, uwzgledniając co najmniej część elementów własnej teorii i praktyki pomagania.      Nie jest to problemem, dopóki widza  w tym jeden z wielu sposobów rozumienia świata. Często jednak ich model usztywnia się, uzyskując wyłączność. Rodzi to przekonanie: taki i tylko taki jest świat. Zawodowa deformacja osobowości może się tu przejawiać w formie stronniczości, nadmiernego podporządkowania wszystkiego własnej specjalizacji i sprzecznych z rozsądkiem, nieprawidłowych przekonań.
-                    teoria oparta na społecznym uczeniu się – przyswajanie sobie kompetencji psychologiczno - społecznych można przedstawić w postaci czterech etapów, które przypominają opis procesów uczenia się oraz nastawienia i zmiany zachowania, zaproponowany przez Kurta Lewina w 1947 r.:
§       roztapianie – istniejący dotąd, prawdopodobnie nawet skuteczny wzór zachowania zostaje przez nowe doświadczenie zakwestionowany i rozluźniony;
§       zmiana – stare zachowanie jest wytracane krok       po kroku, nowe zdobywa znaczenie i występuje częściej;
§       wzmacnianie – nowe zachowanie jest praktykowane w różnych kontekstach i szybko uzyskuje status oczywistości;
§       usztywnienie – nowe zachowanie jest coraz częściej stosowane ponad potrzebę, niezależnie od wymogów sytuacji. Staje się zbyt powszechne, sztywne, traci sens i walor autentyczności, np. z błyskotliwej rozmowy zostaje tylko błyskotliwość.


[1] Fengler J. (2000): Pomaganie męczy. Wypalenie w pracy zawodowej. Gdańsk: GWP, s.18;

[2] Tamże, s. 19;

 

[3] Tamże, s. 21-22;

 

[4] Tamże, s. 24;

 

[5] Tamże, s. 26-27;

[6] Tamże, s. 29;

[7] Tamże, s. 30;

[8] Tamże, s. 31-36;

 

[9] Tamże, s. 37-41;

-                    społeczna teoria – osoby pomagające stopniowo wrastają    w zawodową subkulturę i przyswajają sobie jej wartości, przekonania, sposoby rozwiązywania problemów, kodeks zachowań. Deformacja osobowości może przybierać tutaj formy właściwe dla danej profesji, przejawia się też czasem w akceptacji nieprawidłowości powszechnie uważanych     za nieusuwalne.
-                    osobowościowa teoria – wg. Schmidbauera osoby pomagające charakteryzują się nabytymi w ciągu życia doświadczeniami i postawami następującego rodzaju:        są odrzuconymi dziećmi, identyfikują się z superego i z ego idealnym zamiast z ego, unikają wzajemności w związkach, mają ukryte pragnienia narcystyczne oraz operuja ukrytą agresją.
-                    obciążeniowa teoria – osoby, które zawodowo pomagają innym, są w szczególny sposób obciążone, są zagrożone chorobami, nałogami i samobójstwem, nie troszczą się dostatecznie o korygowanie swojego najbliższego otoczenia i własnego sposobu kształtowania życia. Centralnymi pojęciami są tutaj wypalenie i oparcie społeczne.
 
 
 
 
 
 

 

Podziel się
oceń
0
2

komentarze (22) | dodaj komentarz

Praca na zalkę z pedeutyki - wstęp

sobota, 06 maja 2006 18:19

Wstęp

Wypalenie zawodowe jest niekorzystnym stanem upośledzającym zawodowe funkcjonowanie człowieka. Nazywany jest on inaczej syndromem chronicznego zmęczenia. Obok depresji jest to prawdziwa epidemia XXI wieku. Istnieją zawody, których wykonywanie wiąże się w sposób szczególny z ryzykiem wypalenia zawodowego. Chodzi o ten typ profesji, w którym bliski kontakt interpersonalny wiążący się z procesami zaangażowania i wymiany emocjonalnej odgrywa główną rolę w profesji, w której osoba wykonawcy stanowi swoiste narzędzie pracy i jest miernikiem jej skuteczności.
Wypalenie zawodowe często spotyka ludzi, którzy zawodowo                   lub bezinteresownie  pomagają innym ludziom, poświęcają im swój czas, wspierają, doradzają, wychowują, leczą, opiekują się, uczą czy pielęgnują. Są to między innymi psychologowie, terapeuci, lekarze, pielęgniarki, psychiatrzy, nauczyciele, pedagodzy, pracownicy socjalni, księża i inni, którzy zajmują się fizycznie           lub psychicznie nie upośledzonymi członkami rodziny.
O wypaleniu zawodowym można mówić wtedy, kiedy osoby zaangażowane w określone przedsięwzięcie tracą motywację do działania. Osoby takie doświadczają uczucia emocjonalnego, psychicznego, jak i fizycznego wyczerpania.
W mojej pracy pragnę wskazać na rodzaje pomocy, motywy wyboru zawodu, zachowania wspomagające, tzw. zawodową deformację osobowości, definicje, fazy i objawy wypalenia zawodowego oraz jak sobie radzić                      z wypaleniem.

Podziel się
oceń
0
0

komentarze (21) | dodaj komentarz

Nowe Forum, zapraszam :)

czwartek, 30 marca 2006 13:42

Hej ludki!!!

Powstało Nowe Forum

Wejdźcie, zarejestrujcie się, poznajmy sie lepiej

Porozmawiajmy na różne tematy

http://htwszystkodlaws.forka.be/index.php

Zapraszam :)


Podziel się
oceń
0
0

komentarze (30) | dodaj komentarz

Osobowość nauczyciela - rozdz 1.1.

piątek, 24 marca 2006 21:02
1.1.        Osobiste walory nauczyciela

Wychowanie jest jednym z fundamentalnych czynników rozwojowych każdego społeczeństwa. Spełnia ono swoje zadanie, gdy przygotowuje młode pokolenie do uczestnictwa w życiu i kulturze społeczeństwa, narodu i ludzkości,   do mądrej przebudowy tego życia i tej kultury.

Wiele warunków składa się na dobre wychowanie, lecz najważniejszy wśród nich jest właśnie nauczyciel.

Osobowość jest to stopień zaawansowania nauczyciela w poznawaniu          i wartościowaniu stosunków panujących w świecie, przede wszystkim w świecie,   a zarazem w twórczym przekształcaniu tych stosunków [1]. Spośród tych dwu czynników, dotyczących subiektywnego świata i obiektywnego udziału w jego przekształcaniu, rolę dominującą w rozwoju i manifestowaniu się osobowości należy przyznać czynnikowi drugiemu.



[1] Okoń W. (1962): Osobowość nauczyciela. Rozprawy. Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych: Warszawa, s. 10;

 

Podziel się
oceń
0
0

komentarze (18) | dodaj komentarz

wtorek, 6 grudnia 2016

Licznik odwiedzin:  18 396  

Kalendarz

« grudzień »
pn wt śr cz pt sb nd
   01020304
05060708091011
12131415161718
19202122232425
262728293031 

Archiwum

O moim bloogu

Oto notatki z wszystkich przedmiotów z licencjatu i z magisterki ze studiów pedagogicznych

Głosuj na bloog






zobacz wyniki

Ulubione strony

Portale do szukania informacji

Wyszukaj

Wpisz szukaną frazę i kliknij Szukaj:

Subskrypcja

Wpisz swój adres e-mail aby otrzymywać info o nowym wpisie:

Statystyki

Odwiedziny: 18396

Lubię to

Więcej w serwisach WP

Bloog.pl

Bloog.pl